Mijn eerste ervaring met Brazilië was tijdens een backpackreis door Zuid-Amerika, iets meer dan tweeënhalf jaar geleden. Rio was de eerste stop. Toen ik vertrok, zwoer ik mezelf dat ik ooit zou terugkomen naar deze ongelooflijke stad. Ik wist niet hoe, wanneer of waarom, maar ik wist dat ik terug zou komen.

Toen boekte ik in februari 2017 een vlucht terug naar Rio om vrienden te bezoeken die ik tijdens mijn eerste bezoek had gemaakt, dit keer voor carnaval. Het zou een vakantie van twee weken worden voordat ik aan een nieuwe baan bij een goed doel in Londen zou beginnen... nou, dat is inmiddels achttien maanden geleden! Ik kon mezelf er gewoon niet toe brengen om weg te gaan. Rio had me helemaal in zijn greep en zonder baan, zonder kennis van het Portugees en zonder geld besloot ik te blijven.

Ik dacht na over hoeveel A Cidade Maravilhosa (De wonderbaarlijke stad) mij gaf en wilde graag iets terugdoen. Een vriendin die ook vrijwilligerswerk deed bij de organisatie bracht me in contact met EduMais. Omdat ik in het Verenigd Koninkrijk eerder had gewerkt bij een liefdadigheidsorganisatie voor sport en onderwijs voor kinderen, dacht ik dat EduMais goed bij me zou passen. Toen ontmoette ik Diana en de kinderen, leerde ik de organisatie en haar projecten kennen en besefte ik dat dit precies het soort organisatie was waar ik altijd al bij betrokken had willen zijn.

Waarom? Nou, het werk dat we bij EduMais doen heeft direct invloed op de kinderen en komt hun ten goede. Het is een goed doel dat zich onderscheidt van de ‘voluntourism’-projecten die je online tegenkomt. Het heeft de kleinschalige, lokale sfeer van organisaties waar ik eerder in het VK heb gewerkt, maar zonder de rompslomp en bureaucratie. In dit soort gevallen is minder meer, vind ik.

Ik begon twee keer per week Engelse les te geven. Ik had nog nooit eerder Engels gegeven en op mijn eerste dag stond ik al les te geven! Het was uitdagend en een steile leercurve, waar ik enorm van genoot, al waren er ook moeilijke momenten waarop ik het gevoel had dat ik deze kinderen niet kon bieden wat ze nodig hadden. Naast het leren van Engels zijn de lessen ook een middel om de kinderen bij te brengen hoe ze elkaar kunnen respecteren, zich kunnen gedragen en zichzelf kunnen uitdagen om zowel op school als persoonlijk vooruitgang te boeken. Als ik terugdenk aan mijn begin en die eerste Engelse lessen, moet ik denken aan een keer waarop hun gedrag zo uitdagend was dat ik letterlijk klaarstond om weg te lopen en niet meer terug te komen. Ik was ervan overtuigd dat ik het niet kon.

Als ik daaraan denk en vergelijk met hoe de kinderen nu zijn, is de vooruitgang opmerkelijk. Ik denk dat we als volwassenen soms vergeten hoe het was om kind te zijn; we vergeten dat ook wij kinderen zijn geweest. Ik herinner me dat ik zelf kind was (min of meer!) en me op school misdroeg. Nu ik ouder ben en de tijd heb gehad om erop terug te kijken, begin ik beter te begrijpen waarom ik dat deed.

Deze empathie en dit begrip vormen de kern van waar EduMais voor staat, en dat hebben we te danken aan Diana, de geweldige vrouw die de organisatie heeft opgericht. Als je ziet hoeveel werk en toewijding één persoon erin steekt, kun je niet anders dan je betrokken voelen bij het project en er emotioneel in investeren. Dankzij Diana’s geduld en toewijding, en die van de andere vrijwilligers, begon ik te geloven dat ik een wezenlijke bijdrage kon leveren aan EduMais en, bovenal, aan de kinderen!

Net als de meeste kinderen zitten de kinderen bij EduMais vol energie, nieuwsgierigheid en vragen. Maar er zijn een paar opvallende verschillen met de kinderen met wie ik eerder in het Verenigd Koninkrijk heb gewerkt. Het meest valt op hoe lichamelijk ze met elkaar omgaan. Tijdens de les houden ze vaak elkaars hand vast, leggen ze hun benen over elkaar heen en spelen ze zelfs met elkaars haar (voor dat laatste bestaat in het Portugees een eigen woord: ‘cafuné’!).

Ze hebben ook de gewoonte veel te praten, al denk ik eerlijk gezegd dat dit gewoon typisch Braziliaans is. Deze praatlust leidde vaak tot een lokaal vol stemmen, waarbij iedereen harder probeerde te praten dan de ander, terwijl de leerkracht de les probeerde te geven. Toen ik vroeger op school zat, zou de oplossing van een leerkracht zijn geweest om boven de klas uit te schreeuwen. Ik herinner me ook het gevoel van voldoening, vanuit het perspectief van een leerling, als je zag dat de leerkracht zich opwond.

Dit is niet hoe we bij EduMais te werk gaan. Als docenten geven we het goede voorbeeld: we verheffen onze stem niet, maar wachten geduldig tot de kinderen beseffen dat er geen les wordt gegeven. En weet je wat? Het werkt echt! Een voor een merken ze dat de docent geduldig, rustig en respectvol wacht, waarna ze een voor een stil worden. Voor je het weet, kijkt een hele klas naar ons alsof ze wil zeggen: ‘Waarom geven jullie geen les?’

Sinds ik ruim een jaar geleden ben begonnen, heb ik de kinderen een hele ontwikkeling zien doormaken, niet alleen wat betreft hun Engelse vaardigheden, maar ook hun gedrag in de klas en hun houding tegenover onze lessen. Diana heeft ons als vrijwilligers de middelen en vaardigheden gegeven om die ontwikkeling te stimuleren, maar de kinderen verdienen alle lof. Ze zijn allemaal uitzonderlijk flexibel en staan open voor uitdagingen, wat op zo’n jonge leeftijd niet makkelijk is. Ze zullen zich bovendien alleen maar verder ontwikkelen en ik ben ontzettend benieuwd hoe ver ze het allemaal zullen schoppen. Het is een absoluut genoegen om twee keer per week met deze slimme, intelligente, gevatte, warme, empathische, vertrouwensvolle en ruimdenkende kinderen samen te zijn.

Na een jaar Engelse les te hebben gegeven, ben ik onlangs overgestapt naar een ander project: de naschoolse club. We geven de kinderen de kans om zich te uiten en te vertellen hoe ze zich voelen, door hun ervaringen van die week en dag met elkaar te delen. We leren Engels, eten een tussendoortje (fruit!), sporten, maken kunst en sluiten de dag af met vrij spelen. Voordat ze naar huis gaan, moedigen we de kinderen aan elkaar een compliment te geven.

We bieden ze ook de mogelijkheid om ’s middags even buiten de gemeenschap te komen, door ze mee te nemen naar plekken zoals Jardim Botânico, Lagoa of het strand. Afgelopen woensdag namen we drie jongens mee naar het strand. Alleen al het zien van hun gezichten, terwijl ze onafgebroken afwisselend het water in en uit sprongen en voetbalden, was voor mij meer dan genoeg beloning.

EduMais is een plek waar geleerd en gegroeid wordt, niet alleen voor de kinderen, maar ook voor mij. Ik heb ontzettend veel geleerd van de kinderen bij EduMais (waarschijnlijk hebben zij mij meer geleerd dan ik hun) en daarvoor kan ik hun alleen maar bedanken, evenals Diana, omdat ze in mij geloofde en me deze verhelderende, waardevolle en unieke ervaring van vrijwilligerswerk bij EduMais heeft geboden. Ik zal blijven proberen iets terug te doen voor EduMais en deze ongelooflijke stad. Ik weet alleen niet hoe ik ooit weg zal kunnen gaan!