Mijn naam is Dominic. Ik ben 26 jaar oud en ben van januari tot en met 22 juni 2017 vrijwilliger geweest bij EduMais. De afgelopen vier jaar heb ik in Parijs gewoond, waar ik als docent Engels werkte en een master in mensenrechten en humanitaire actie volgde aan Sciences Po. Nadat ik enige werkervaring had opgedaan bij ngo’s in Parijs, wilde ik zien hoe deze organisaties in de praktijk functioneerden. Bij EduMais kreeg ik daar de kans toe en kon ik mijn vaardigheden als docent Engels inzetten.

Mijn doorsneedag begint kort voor 8:30am, wanneer ik mijn appartement in Cantagalo verlaat en een klein stukje loop naar ons klaslokaal in de bibliotheek van Solar Meninos de Luz. Afhankelijk van hoeveel energie ik heb, besluit ik of ik vanaf het begin van rua Saint Roman een rustige wandeling bergopwaarts maak naar de gemeenschap, of—als ik me wat moediger voel—wacht tot ik bij de trap naast de uitgang van metrostation General Osorio ben. Die route is vermoeiender, maar ook heel schilderachtig, met prachtige muurschilderingen langs de hele trap. Bovenaan steek ik de weg over en zeggen mensen al “bom dia” en vragen ze hoe het met me gaat als ik naar binnen loop.

Mijn eerste taak is het klaslokaal openen en mijn eerste les voorbereiden. Op woensdag geef ik van 9am-11am mijn buurtles, die ik in maart heb overgenomen. Er zijn meestal ongeveer vijf kinderen van tien tot twaalf jaar oud die naar andere scholen in de buurt gaan, maar alleen 's middags les hebben. Ze zijn altijd erg enthousiast om Engels te leren en ik sta versteld van hoe goed ze de woordenschat uit eerdere lessen onthouden en hoe graag ze die in gesprekken gebruiken. In slechts drie maanden hebben ze enorme vooruitgang geboekt, zowel in het Engels als op sociaal vlak. Toen de lessen begonnen, leken ze allemaal erg verlegen en durfden ze geen vragen te beantwoorden, maar nu hebben ze veel meer zelfvertrouwen en proberen ze het altijd.

Eens per maand hebben we om 11 uur een teamvergadering om problemen te bespreken waar we tegenaan lopen en nieuwe manieren te leren om daarmee om te gaan door positieve discipline toe te passen. Eerder gaf ik als docent Engels in Parijs les aan volwassenen (waar discipline gelukkig geen probleem was) en aan kleine groepjes kinderen. In vier jaar lesgeven in Frankrijk heb ik nooit problemen gehad met het gedrag van leerlingen, maar ik wist dat dit anders zou zijn als ik met soms wel twintig kinderen tegelijk te maken kreeg. De aanpak met positieve discipline is dan ook onmisbaar geweest om te leren omgaan met kinderen die gedragsproblemen of problemen thuis hebben, iets waar ik nooit eerder mee te maken had gehad. Het verbaast me hoe goed ze erop reageren: het kan overweldigend zijn om met een grote groep kinderen om te gaan, maar het voordeel van minstens drie andere docenten om je heen is dat je kinderen die het moeilijk hebben apart kunt nemen en individueel kunt helpen, terwijl je positieve discipline toepast.

Na de vergadering neem ik meestal een korte pauze om iets te eten en ga ik daarna terug naar het klaslokaal om de middaglessen met de leerlingen van Solar Meninos de Luz voor te bereiden. Tussen 12:30pm en 1pm bereiden de leerkrachten de lessen voor en vertellen ze elkaar wat hun geplande lessen inhouden (meestal plan en geef ik twee of drie van de zeven lessen bij Solar per week). Meestal zijn er minstens vier leerkrachten per middagsessie, hoewel het er vaak meer zijn. Mijn gemeenschapsles geef ik alleen, maar als je met vijftien tot twintig jonge kinderen werkt, is het essentieel om meer mensen in de buurt te hebben die leerlingen individueel en in kleine groepjes kunnen helpen. De kinderen willen graag hulp en als je alleen bent, kan het geroep van „tio” uit zes verschillende richtingen behoorlijk overweldigend zijn.

Om 1 uur ’s middags halen we de eerste klas op. De middag begint met groep 4, die in de rij gaat staan en van het Ensino Fundamental-gebouw naar de bibliotheek loopt, waar het klaslokaal van EduMais is. Voor groep 4 wordt de klas in tweeën gedeeld en krijgt elke helft dertig minuten les. Meestal worden ze in de klas ook in kleinere groepjes verdeeld, zodat één docent zich telkens op drie of vier kinderen richt. Op deze leeftijd leren ze basiszinnen en woordenschat met behulp van spelletjes en leuke werkbladen.

Tussen 2 en 4 uur hebben we de twee klassen Ensino Medio (middelbare school), die over het algemeen een heel goed niveau Engels hebben. De meesten volgen via een beurs van de school extra Engelse lessen bij particuliere taalscholen in de buurt. Ik vind het lesgeven aan de leerlingen van Ensino Medio het interessantst: ze spreken genoeg Engels om een gesprek te voeren, maar zijn zich ook bewust van hun eigen tekortkomingen en willen hard werken om Engels te leren. Ze praten altijd graag met je, zowel binnen als buiten de klas. De klassen van Ensino Medio zijn kleiner dan die van Ensino Fundamental, dus krijgen ze een heel uur les als voltallige klas. Daardoor kun je veel dieper op de stof ingaan en beter begrijpen waar elke leerling aan moet werken. Dat is erg belangrijk voor de oudere leerlingen, want volgend jaar doet een groot deel van hen eindexamen om te bepalen of ze naar de universiteit kunnen. Een aanzienlijk deel van dat examen gaat over Engels.

Om 4 uur hebben we een pauze van dertig minuten. Meestal ren ik dan de straat af naar de bar met ‘lanches’ om een salgado en een Coke te halen, zodat ik energie heb voor het laatste uur. De laatste les is voor de 5e klas, die vorig jaar met Engelse les bij EduMais is begonnen en dus al een basiskennis van de woordenschat heeft. Ook deze klas wordt in twee groepen verdeeld, die elk een halfuur les krijgen. De les volgt een vergelijkbare opzet als die voor de 4e klas. Dit jaar herhalen we wat vorig jaar is behandeld, en het is geweldig om te zien hoeveel ze zich nog herinneren. Sommige leerlingen uit de 5e klas waren mijn allereerste leerlingen toen ik in januari aankwam. Ik gaf hun les tijdens het zomerkamp dat in hun schoolvakantie werd georganiseerd.

Nadat de tweede groep is vertrokken, is het tijd om het klaslokaal op te ruimen voor de les van de volgende dag. Nadat we alle stoelen hebben opgeruimd, het bord hebben schoongemaakt en ongebruikte werkbladen hebben weggelegd, doen we de deur op slot en vertrekken we. Als je het gebouw uitloopt, staat de straat vol met ouders en kinderen die je tegenhouden om je te bedanken en gedag te zeggen. Een van de mooiste dingen aan lesgeven bij EduMais vind ik het gevoel dat je deel uitmaakt van de gemeenschap. Mensen groeten me vaak op straat, vertellen dat ik hun zoon of dochter lesgeef en vragen hoe het op school met hen gaat. In een grote stad als Rio de Janeiro voel je je al snel verloren en overweldigd, maar dat gemeenschapsgevoel maakt de ervaring een stuk minder intimiderend en veel bevredigender.

Wat ik het fijnst vind aan lesgeven bij EduMais zijn de leerlingen: ze hebben zoveel liefde, energie en persoonlijkheid dat alleen al op school zijn een genot is. Ik heb zoveel van hen geleerd: ik heb niet alleen een heel andere manier van leven gezien en hoe ze daarmee omgaan, maar ook hoe ze naar de wereld kijken. Velen van hen zijn in zeer moeilijke omstandigheden opgegroeid, maar ze hebben nog steeds een glimlach op hun gezicht en hebben iedereen die ze ontmoeten zoveel te bieden. Vanaf het moment dat ik op school begon les te geven, voelde ik me welkom. Nu voel ik me een wezenlijk onderdeel van hun leerproces en hun leven. Het is moeilijk om hier maar een beperkte tijd te zijn, want afscheid nemen zal zwaar vallen. Toch kijk ik ernaar uit om contact met hen te houden en de komende jaren terug te komen om ze te bezoeken. Ik ben benieuwd hoe ze zich emotioneel en sociaal ontwikkelen en weet dat ik hier in Rio de Janeiro vrienden voor het leven heb gemaakt.