Waar hebben we ooit het krankzinnige idee vandaan gehaald dat kinderen zich eerst slechter moeten voelen om zich beter te gaan gedragen? Kinderen DOEN het beter als ze zich beter voelen! (Jane Nelsen)

Bijna alle kinderen en tieners vertonen op enig moment uitdagend gedrag. De moeilijke omstandigheden waarin de kinderen van EduMais opgroeien, kunnen gedragsproblemen nog verergeren. Om hen te helpen sociale en levensvaardigheden te ontwikkelen en uit te groeien tot succesvolle volwassenen, hanteren we een model voor klassenmanagement dat bekendstaat als Positieve Discipline.

Jane Nelsen ontwikkelde dit model voortbouwend op het werk van Alfred Adler en Rudolf Dreikurs. Ze stelt dat veel traditionele disciplinemodellen discipline gelijkstellen aan straf. Positieve Discipline zoekt echter naar effectievere manieren om het gedrag van leerlingen te ontwikkelen. Het moedigt leerlingen aan zelfbeheersing te ontwikkelen, van hun fouten te leren en uiteindelijk positieve keuzes te maken.

Is Positieve Discipline toegeeflijk?

Hoewel Positieve Discipline alle vormen van straf vermijdt, zou het een vergissing zijn om te denken dat de aanpak toegeeflijk is. Volledige toegeeflijkheid is niet goed voor de ontwikkeling van kinderen; ze hebben een kader nodig om zichzelf te kunnen ontplooien.

Daarom zijn er bij EduMais nog steeds consequenties wanneer de regels worden overtreden. Maar in plaats van te straffen, richten we ons erop de leerling te helpen het gedrag aan te passen aan de verwachtingen van de klas. We vragen hen: wat zou je in de toekomst beter kunnen doen? Hoe kun je een manier vinden om met dit probleem om te gaan? Wil je dat ik je daarbij help? Enzovoort.

We moedigen leerlingen ook aan om meer verantwoordelijkheid te nemen voor de klasregels door hen die aan het begin van elk schooljaar zelf te laten opstellen. Hoewel de leerkracht dit begeleidt, krijgt elk kind de ruimte om zijn of haar stem te laten horen en zelf verwachtingen te formuleren. Zo helpt Positieve Discipline een democratisch klaslokaal te creëren waarin elk kind zich verbonden en betekenisvol kan voelen. Wanneer dat het geval is en kinderen zich gerespecteerd en gehoord voelen, verbetert hun gedrag aanzienlijk.

Wij geloven dat wanneer een kind simpelweg wordt bestempeld als een kind dat zich “slecht gedraagt”, de onderliggende oorzaak van het gedrag over het hoofd wordt gezien. Als een kind bijvoorbeeld in de klas voortdurend aandacht zoekt, krijgt het thuis misschien niet genoeg aandacht. Hun gedrag is, hoe ongepast ook, een poging om in een onvervulde behoefte te voorzien. Ze gedragen zich niet goed omdat ze zich op een bepaald niveau niet goed voelen.

Als we een mogelijke oorzaak kunnen achterhalen, kunnen we de leerling beter begrijpen. Dat helpt ons op onze beurt om aan de langetermijnontwikkeling van diens gedrag te werken.

We stimuleren dit door leerlingen aan te moedigen hun eigen emoties beter te begrijpen en te ontwikkelen. Wanneer een kind bijvoorbeeld een driftbui krijgt, is het heel gemakkelijk om het een uitbrander te geven en tegen het kind te schreeuwen. Dat maakt het echter vaak alleen maar erger. De driftbui komt waarschijnlijk voort uit een verlangen naar aandacht. Door terug te schreeuwen krijgt het kind die aandacht, zij het in negatieve vorm. Daardoor zal het in de toekomst waarschijnlijk sneller een driftbui krijgen.

Bij EduMais reageren we niet door te schreeuwen, maar geven we het gedrag dat we van het kind willen zien zelf het goede voorbeeld. We blijven kalm of negeren de driftbui in sommige gevallen zelfs, zodat de leerling geen negatieve aandacht krijgt. We laten het kind even pauzeren en vragen: “Wil je even het klaslokaal uit? Als je er klaar voor bent om weer bij ons te komen, kun je terugkomen in de klas.”

Op dit punt verlaat een van onze co-leraren vaak met de leerling het klaslokaal en praat met diegene over diens gevoelens. Dit is een essentiële stap. Zo wordt mogelijk wat neurowetenschapper Dan Siegel het ‘benoem het om het te temmen’-proces in de hersenen noemt. Zodra kinderen bepaalde emoties kunnen herkennen, worden ze zich meer bewust van hoe ze zich precies voelen. Pas dan kunnen ze werken aan het beheersen van die emoties en het gedrag dat eruit voortkomt.

Nelsen benoemt vijf criteria voor Positieve Discipline:

1. Wederzijds respectvol en bemoedigend voor alle betrokkenen. Positieve Discipline is tegelijkertijd vriendelijk en vastberaden. Als je alleen vriendelijk bent, ben je waarschijnlijk te toegeeflijk. Als je alleen vastberaden bent, probeer je het kind waarschijnlijk te veel te beheersen. Er moet een balans tussen beide worden gevonden.
2. Positieve Discipline wil een band met het kind opbouwen, zodat het zich verbonden voelt (erbij hoort en ertoe doet). Wanneer kinderen zich verbonden voelen, voelen ze zich beter en gedragen ze zich beter.
3. Straf kan op korte termijn effect hebben op het gedrag van een kind, maar heeft negatieve gevolgen op lange termijn. Positieve Discipline is echter veel effectiever op lange termijn. Het richt zich op wat kinderen over zichzelf en hun wereld denken, voelen, leren en beslissen. Het helpt hen te ontdekken wat ze in de toekomst kunnen doen om te overleven en tot bloei te komen.
4. Positieve Discipline leert kinderen belangrijke sociale en levensvaardigheden. Hieronder vallen onder meer respect, empathie, probleemoplossende vaardigheden en samenwerking.
5. Tot slot moedigt Positieve Discipline kinderen aan om te ontdekken waartoe ze in staat zijn. Ze worden aangemoedigd hun persoonlijke kracht en autonomie op een constructieve manier in te zetten, waardoor ze later veel meer kans van slagen hebben.

Wat betekent dit allemaal voor het klaslokaal van EduMais? Hoe ziet Positieve Discipline er in de praktijk uit? Hier volgen enkele voorbeelden.

Een van onze leerlingen is een leider en wil de leiding nemen. Toch is dat niet altijd mogelijk. Het gevaar bestaat dat de leerling en de leraar verwikkeld raken in een onproductieve machtsstrijd. Om dit te voorkomen, gebruiken onze leraren Positieve Discipline.

Soms wil een leerling, wanneer ze de klas binnenkomt, zelf bepalen waar ze gaat zitten. Als dat niet mogelijk is, kan ze weigeren te gaan zitten. In dat geval bieden we haar twee plekken in het klaslokaal aan en vertellen we haar dat ze daaruit mag kiezen. Het kost haar hooguit 20 seconden om te beslissen op welke stoel ze gaat zitten. Door haar keuzes te bieden, spelen we in op haar behoefte aan zelfstandigheid. Tegelijkertijd geven we onze macht en controle niet uit handen. Ze heeft vrijheid binnen duidelijk afgebakende grenzen.

Op andere momenten kan dezelfde leerling weigeren aan de les deel te nemen omdat ze daar geen zin in heeft. We hebben ontdekt dat ze veel bereidwilliger is om mee te werken als we haar een nuttige taak geven, zoals het invullen van het aanwezigheidsregister voor de klas. Hoewel het een eenvoudige taak is, geeft die haar het gevoel dat ze gewaardeerd wordt en iets kan bijdragen. Het geeft haar het vertrouwen dat ze kan leren, terwijl een gebrek aan zelfvertrouwen haar eerder ervan weerhield om mee te doen.

EduMais combineert de inzichten van Positieve Discipline met de lesmethode van UERÊ-MELLO. Deze methode is gebaseerd op decennialang onderzoek van oprichtster Yvonne Bezerra de Mello en is een internationaal erkend onderwijsmodel voor kinderen en jongeren in sociaal kwetsbare situaties.

Kinderen die opgroeien in sociaal kwetsbare gebieden zijn vaak getraumatiseerd door geweld. Daardoor kunnen ze leerproblemen en cognitieve blokkades ontwikkelen. Ze hebben bijvoorbeeld vaak moeite met het leggen van verbanden, vergeten dingen snel en hun cognitieve redeneervermogen is trager en minder ontwikkeld.

De UERÊ-MELLO-aanpak biedt verschillende manieren om de cognitieve problemen van deze kinderen aan te pakken. Bij EduMais passen we de volgende methoden toe:

• Om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de leerbehoeften van de kinderen, zijn de lessen dynamisch, creatief, leuk en stimulerend.
• Het klaslokaal van EduMais is ook een vrolijke, interactieve ruimte waar kinderen zonder angst kunnen leren.
• Om rekening te houden met de korte aandachtsspanne van de kinderen, variëren de oefeningen in de klas en duurt elke afzonderlijke oefening niet langer dan 10 minuten.
• Bij veel oefeningen werken de kinderen in tweetallen of kleine groepjes. Onze vrijwilligers helpen hen daarbij om te gaan met gevoelens van een laag zelfbeeld.
• Om onze leerlingen een gevoel van veiligheid en zelfvertrouwen te geven, komen we het hele jaar door terug op onderwerpen en herhalen we die. Dat ondersteunt niet alleen allerlei aspecten van hun geheugen, maar voorkomt ook dat ze ontmoedigd raken of denken dat ze niet kunnen leren.

– Positieve instructies. Wanneer je een kind vertelt iets níét te doen, zoals “niet schreeuwen”, heeft het niet altijd een duidelijk beeld van wat het wél moet doen. Het is veel beter om het te vragen zachtjes te praten: dat geeft een duidelijke aanwijzing over het verwachte gedrag. We proberen waar mogelijk positieve instructies te geven.

– Stille signalen. Wanneer iedereen in het klaslokaal enthousiast en opgewonden is, kan de leraar in de verleiding komen de leerlingen te beheersen door zijn of haar stem te verheffen. In deze situatie is een stil signaal echter ontzettend krachtig. Wanneer we bijvoorbeeld willen dat alle leerlingen stil zijn, leggen we vaak één vinger op onze lippen en wachten we tot ze klaar zijn om te luisteren. In het begin moesten we vaak een tijdje wachten tot iedereen rustig was. Maar nu herkennen de leerlingen dit signaal en worden ze sneller rustig dan ooit tevoren!

– Warme begroetingen. Wanneer onze leerlingen het klaslokaal binnenkomen, begroeten we hen hartelijk en vragen we hoe het met hen gaat. Als ze zich erg somber of geblokkeerd voelen, kan het heel moeilijk zijn om zich vrijuit te uiten. Ze worden rustiger en beter voorbereid om te leren.

– Indeling van het klaslokaal. De leerlingen zitten in een hoefijzervorm, wat een gevoel van openheid creëert. In ons klaslokaal staat ook geen bureau voor de leraar. Zo creëren we een democratischere ruimte, zonder een ‘muur’ tussen de leraar en de leerlingen op te trekken.

Al onze vrijwilligers worden opgeleid door de oprichtster van EduMais, Diana Nijboer, een gecertificeerde instructeur in Positieve Discipline. Ze leren welke hulpmiddelen nodig zijn om gelukkige, evenwichtige kinderen te helpen worden die graag willen leren!

Met jouw steun kunnen wij onze kinderen met onze innovatieve methodiek blijven ontwikkelen!

Doneer nu